یک مطالعه تازه تصویر نگرانکنندهای از ردپای زیستمحیطی هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۵ ارائه کرده است. بر اساس این پژوهش، مراکز داده و سختافزارهای مورد استفاده برای مدلهای هوش مصنوعی در سطح جهانی، میزان قابل توجهی برق و آب مصرف میکنند و آلودگی کربنی آنها با یک شهر بزرگ قابل مقایسه است.
چه چیزی در این مطالعه گفته شده است؟
این پژوهش که توسط الکس دِ فریس-گائو، پژوهشگر مؤسسه مطالعات محیطزیست دانشگاه VU آمستردام انجام و در نشریه علمی Patterns منتشر شده، تلاش میکند تصویری کلی از مصرف انرژی و منابع آبی مرتبط با هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۵ ارائه دهد. او با اتکا به برآوردهای تحلیلی، صورتهای مالی شرکتها و اطلاعات عمومی درباره تولید و استقرار تراشهها و سرورهای ویژه هوش مصنوعی، مصرف تقریبی برق این زیرساختها را محاسبه کرده و از روی آن، میزان انتشار گازهای گلخانهای و مصرف آب را تخمین زده است.
نتایج نشان میدهد سیستمهای هوش مصنوعی در سال جاری دهها میلیون تن دیاکسیدکربن منتشر کردهاند؛ رقمی که در حد و اندازه انتشار سالانه کربن یک کلانشهر مانند نیویورک برآورد شده است. از سوی دیگر، حجم آب مصرفی برای خنکسازی مراکز داده و نیز در نیروگاههای تولید برق مورد نیاز این مراکز، به صدها میلیارد لیتر در سال میرسد. این اعداد با برخی برآوردهای پیشین درباره مصرف آب هوش مصنوعی در سالهای آینده برابری یا حتی آنها را پشت سر میگذارد.
چرا موضوع برای صنعت فناوری و کاربران مهم است؟
به گفته پژوهشگران، این برآوردها احتمالا همچنان محافظهکارانهاند؛ زیرا فقط مرحله بهرهبرداری از تجهیزات هوش مصنوعی را در بر میگیرند و اثرات زیستمحیطی زنجیره تأمین، تولید تراشهها و پایان عمر تجهیزات را محاسبه نمیکنند. با این حال، همین تصویر کلی نشان میدهد که رشد سریع مدلهای مولد و سرویسهای هوش مصنوعی میتواند فشار جدی بر شبکههای برق و منابع آبی، بهویژه در مناطقی که با کمآبی یا شبکه برق آلاینده مواجهاند، وارد کند.
در آمریکا که بیشترین تعداد مراکز داده را در جهان دارد، نگرانیهای محلی درباره مصرف آب و برق پروژههای جدید مدتی است به موجی از مخالفتهای عمومی تبدیل شده است. نویسنده مطالعه و دیگر پژوهشگران تأکید میکنند که کمبود شفافیت از سوی شرکتهای بزرگ فناوری ـ بهخصوص درباره سهم دقیق هوش مصنوعی از انتشار کربن و مصرف آب ـ باعث شده دامنه واقعی اثرات زیستمحیطی این صنعت پنهان بماند. آنها خواستار گزارشدهی دقیقتر، تفکیک دادههای مربوط به هوش مصنوعی و افشای محل استقرار مراکز داده هستند تا بحث عمومی درباره عدالت و پایداری توسعه هوش مصنوعی امکانپذیر شود.
ابعاد ماجرا برای مخاطبان ایرانی
هرچند بخش عمده این زیرساختها در آمریکای شمالی و اروپا مستقر است، اما نتایج این مطالعه برای سیاستگذارانی که بهدنبال توسعه مراکز داده و خدمات ابری و هوش مصنوعی در کشورهایی مانند ایران هستند نیز قابل توجه است. برنامهریزی برای استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر، فناوریهای خنکسازی کممصرف و تدوین استانداردهای شفافیت در گزارشدهی زیستمحیطی میتواند از تکرار چالشهای امروز بازار جهانی در سطح داخلی جلوگیری کند.
منبع خبر: The Verge
