حمایت مشروط کریتیو کامنز از مدل «پرداخت برای خزش» در هوش مصنوعی

سازمان غیرانتفاعی کریتیو کامنز (Creative Commons) که با مجوزهای متن‌باز برای آثار دیجیتال شناخته می‌شود، اعلام کرده به‌طور «محتاطانه مثبت» از ایده سیستم‌های «پرداخت برای خزش» برای بات‌ها و خزنده‌های هوش مصنوعی حمایت می‌کند؛ سیستمی که هدف آن جبران مالی ناشران و وب‌سایت‌ها هنگام استفاده ماشینی از محتوای آن‌ها برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی است.

چه تغییری در مدل استفاده از وب رخ داده است؟

در گذشته، خزش وب‌سایت‌ها برای موتورهای جست‌وجو رایگان بود و ناشران در عوض، ترافیک و کلیک دریافت می‌کردند. اما با رواج چت‌بات‌های هوش مصنوعی، کاربران پاسخ خود را مستقیماً در همان رابط چت دریافت می‌کنند و دیگر لزوماً به منبع اصلی محتوا سر نمی‌زنند؛ اتفاقی که به گفته ناشران، به‌شدت بر درآمد تبلیغاتی و مدل کسب‌وکار آن‌ها فشار وارد کرده است.

اکنون ایده «پرداخت برای خزش» مطرح شده است؛ مدلی که در آن، بات‌های هوش مصنوعی برای هر بار خزش و استفاده از محتوای وب‌سایت‌ها باید هزینه‌ای بپردازند. این روش می‌تواند به‌ویژه برای ناشران کوچک و متوسط مفید باشد؛ ناشرانی که توان یا نفوذ کافی برای بستن قراردادهای اختصاصی با شرکت‌های بزرگ هوش مصنوعی را ندارند.

موضع و شروط کریتیو کامنز

کریتیو کامنز تأکید کرده است این حمایت مشروط است و هشدار داده که چنین سیستم‌هایی نباید به تمرکز بیشتر قدرت در دست چند شرکت بزرگ منجر شود یا دسترسی پژوهشگران، نهادهای غیرانتفاعی، مراکز فرهنگی و آموزشی به محتوا را محدود کند. این سازمان پیشنهاد می‌کند «پرداخت برای خزش» به‌صورت پیش‌فرض برای همه وب‌سایت‌ها فعال نشود، از قوانین یکپارچه و خشک برای کل وب پرهیز شود، و امکان تنظیم سرعت دسترسی (throttling) به‌جای مسدود کردن کامل در نظر گرفته شود.

همچنین بر باز، قابل‌همکاری‌بودن (interoperable) و استاندارد بودن اجزای فنی این سیستم‌ها تأکید شده است. در کنار این بحث، استانداردهایی مانند «لیسانس‌دهی بسیار ساده» (RSL) و پروژه‌های مرتبط دیگر نیز در حال توسعه‌اند تا نحوه اعلام سیاست هر وب‌سایت در برابر خزنده‌های هوش مصنوعی را شفاف‌تر کنند.

اهمیت برای صنعت هوش مصنوعی و ناشران

این تحولات می‌تواند شکل جدیدی از اقتصاد داده در عصر هوش مصنوعی ایجاد کند؛ جایی که دسترسی به داده‌ برای آموزش مدل‌ها دیگر صرفاً با خزش رایگان وب ممکن نیست و باید برای آن هزینه پرداخت شود. برای ناشران خبری و تولیدکنندگان محتوا در سراسر جهان – از جمله وب‌سایت‌های فارسی‌زبان – چنین سازوکاری می‌تواند ابزاری برای دفاع از حقوق محتوای آن‌ها در برابر استفاده گسترده و خودکار مدل‌های هوش مصنوعی باشد، در عین حال که خطرهای احتمالی محدود شدن دسترسی آزاد به دانش نیز وجود دارد.

منبع خبر: TechCrunch