پلیس اروپایی یوروپل در گزارشی جدید، تصویری از سال ۲۰۳۵ ترسیم کرده که در آن رباتها و سامانههای بدون سرنشین، هم ابزار کار نیروهای انتظامی هستند و هم سلاحی در دست مجرمان. این سند که بیشتر یک تمرین «آیندهپژوهی» توصیف میشود تا پیشبینی قطعی، به پیامدهای امنیتی گسترش رباتها و هوش مصنوعی میپردازد.
سناریوهای جرم رباتیک؛ از حملات پهپادی تا رباتهای مراقب کودک
در این گزارش ۴۸ صفحهای، یوروپل سناریوهایی را بررسی میکند که در آن رباتها در خانهها، بیمارستانها، کارخانهها، فروشگاهها و حتی ایستگاههای پلیس حضور گستردهای دارند. بهعنوان مثال، رباتهای مراقبت از سالمندان یا کودکان میتوانند هک شوند، به جاسوسی از خانوادهها بپردازند، دادههای حساس جمعآوری کنند یا حتی برای دستکاری و جذب کودکان مورد سوءاستفاده قرار گیرند. همچنین هشدار داده میشود که خودروهای خودران و پهپادها میتوانند هدف حمله قرار گیرند و برای نشت اطلاعات یا بهعنوان سلاح فیزیکی علیه افراد و زیرساختها به کار روند.
بخش دیگری از این سند، از استفاده احتمالی تروریستها و باندهای تبهکار از دستههای بزرگ پهپاد برای حمله به شهرها، رقابت خشونتآمیز بر سر قلمرو یا رصد تحرکات پلیس سخن میگوید. همزمان، یوروپل تنشهای اجتماعی ناشی از اتوماسیون، بیکاری و شکلگیری جنبشهای «رباتستیز» و بحثهای اخلاقی درباره بدرفتاری با رباتها را نیز بهعنوان چالش نظم عمومی مطرح میکند.
چالشهای پلیس در عصر رباتها و نظر کارشناسان
یوروپل تأکید میکند که تشخیص رفتار عمدی و سهوی در رباتهای خودران، بازجویی از آنها و حتی ضبط و مهارشان برای پلیس دشوار خواهد بود و ابزارهایی مانند سلاحهای ویژه برای متوقفکردن پهپادها ممکن است کافی نباشد. این نهاد خواستار سرمایهگذاری بیشتر روی آموزش نیروها، دسترسی به فناوریهای نو و گذار از «پلیسکاری دوبعدی به سهبعدی» در عصر پهپادها میشود.
با این حال، برخی پژوهشگران رباتیک که با The Verge گفتوگو کردهاند، نسبت به سرعت و ابعاد بهتصویرکشیدهشده در این گزارش تردید دارند و میگویند تحقق چنین سناریوهایی به عوامل زیادی مانند هزینه، بازار و امکان تولید انبوه بستگی دارد. آنها در عین حال میپذیرند که با گسترش رباتهای خانگی و متصل به اینترنت، خطراتی مانند نفوذ، نظارت غیرمجاز و اخاذی واقعی است و به همین دلیل، سرمایهگذاری روی امنیت سایبری، رباتیک و آموزش پلیس ضروری خواهد بود.
نگرانی درباره سوءاستفاده از رباتها برای نظارت
یکی از نکات مهم مطرحشده توسط کارشناسان این است که گزارش یوروپل بیش از حد بر سوءاستفاده مجرمان تمرکز کرده و کمتر به خطرات احتمالی ناشی از خود نیروهای پلیس و نهادهای اطلاعاتی پرداخته است. به باور آنها، با توجه به سابقه موارد متعدد سوءرفتار و نظارت تبعیضآمیز، باید ریسک استفاده از رباتها برای نظارت گسترده و نفوذ به حریم خصوصی شهروندان نیز جدی گرفته شود. این بحثها برای کشورهایی مانند ایران که درگیر چالش توازن میان امنیت، حریم خصوصی و استفاده از فناوریهای نو هستند، میتواند الهامبخش تدوین استانداردها و مقررات شفافتر در حوزه هوش مصنوعی و رباتیک باشد.
منبع خبر: The Verge
