یک مطالعه تازه نشان داده است که ابزارهای قیمتگذاری مبتنی بر هوش مصنوعی در پلتفرم خرید آنلاین اینستاکارت، در مواردی به افزایش هزینه برخی اقلام سوپرمارکتی برای مصرفکنندگان منجر شده است. این یافتهها بار دیگر پرسشها درباره شفافیت و عدالت در استفاده از الگوریتمهای قیمتگذاری پویا را پررنگ کرده است.
چه اتفاقی افتاده و چرا مهم است؟
در این تحقیق، پژوهشگران قیمت اقلام مشابه را در سناریوهای مختلف مقایسه کردهاند و به این نتیجه رسیدهاند که سیستمهای خودکار پیشنهاد و قیمتگذاری میتوانند باعث شوند بعضی مشتریان برای یک سبد خرید مشابه، مبلغ بالاتری بپردازند. طبق این گزارش، نحوه تنظیم الگوریتمها و هدفگذاری آنها (مثلاً افزایش درآمد یا بهینهسازی سود) میتواند بر قیمت نهایی پرداختی کاربران اثر بگذارد.
الگوریتمهای قیمتگذاری هوشمند، با تحلیل رفتار خرید، محل سکونت و ترجیحات کاربر، پیشنهادهایی مثل جایگزین کردن برندها، بستهها یا اندازههای متفاوت ارائه میکنند. اگر هدف این سیستمها صرفاً افزایش ارزش سبد خرید باشد، ممکن است پیشنهادهایی به کاربر نمایش داده شود که در مجموع هزینه بیشتری ایجاد میکند، حتی اگر کاربر فکر کند که در حال گرفتن «پیشنهاد بهتر» است.
این موضوع برای صنعت فناوری و بهویژه شرکتهایی که از هوش مصنوعی در تجارت الکترونیک و خردهفروشی آنلاین استفاده میکنند اهمیت زیادی دارد. مقرراتگذاران و گروههای حامی حقوق مصرفکننده در سطح جهانی مدتهاست نسبت به خطر «تبعیض قیمتی الگوریتمی» هشدار میدهند؛ جایی که مشتریان مختلف با توجه به دادههای رفتاری یا موقعیتی، قیمتها یا سبدهای پیشنهادی متفاوتی میبینند. این بحث برای کاربران ایرانی نیز از آن جهت مهم است که بسیاری از پلتفرمهای داخلی و منطقهای به سمت استفاده از مدلهای مشابه هوش مصنوعی برای پیشنهاد محصول و مدیریت قیمتها حرکت میکنند.
به طور کلی، کارشناسان میگویند شرکتها باید شفافتر توضیح دهند که سیستمهای هوش مصنوعی چگونه روی قیمتها و توصیهها تأثیر میگذارند و چه سازوکاری برای جلوگیری از سو استفاده یا افزایش غیرمنصفانه هزینهها در نظر گرفته شده است. همچنین احتمال میرود نتایج چنین مطالعاتی به بحثهای قانونگذاری در حوزه تجارت دیجیتال و استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی در تعیین قیمتها دامن بزند.
منبع خبر: CNBC
