در ۱۸ ماه گذشته اغلب شرکتهای بزرگ هوش مصنوعی بهطور بیسروصدا روی رویکردی مشترک برای ساخت نسل بعدی اپلیکیشنها و سرویسها متمرکز شدهاند؛ رویکردی که بر پایه پروتکلی به نام MCP یا Model Context Protocol استوار است و قرار است زیرساخت اینترنتی مخصوص ایجنتهای هوش مصنوعی را شکل دهد.
پروتکلی که ایجنتها را به ابزارها و دادهها وصل میکند
MCP در ابتدا بهعنوان یک پروژه جانبی توسط دو مهندس آنتروپیک برای اتصال بهتر چتبات کلود به ابزارهای دنیای واقعی طراحی شد، اما بهسرعت به استانداردی غیررسمی در صنعت تبدیل شد. این پروتکل مشخص میکند یک مدل هوش مصنوعی به کدام ابزارهای خارجی، منابع داده و جریانهای کاری دسترسی دارد و چگونه میتواند بین آنها جابهجا شود؛ برای نمونه، وقتی کاربر از کلود میخواهد در اسلک پیامی بفرستد، MCP کانال امن و مجوزهای لازم را بین این دو سرویس برقرار میکند.
بهگزارش ورج، شرکتهایی مانند اوپناِیآی، گوگل، مایکروسافت و استارتاپهایی نظیر Cursor از MCP برای اتصال ایجنتهای خود به سرویسهای گوناگون استفاده میکنند و حتی نشانههایی از پشتیبانی احتمالی در نسخههای بتای iOS دیده شده است. این روند باعث شده بسیاری MCP را معادل «USB‑C برای ایجنتهای هوش مصنوعی» بدانند؛ یک درگاه مشترک برای اتصال به دنیای نرمافزار و وب.
واگذاری به بنیاد لینوکس و شکلگیری Agentic AI Foundation
آنتروپیک اکنون MCP را به بنیاد لینوکس واگذار کرده و همراه با شرکتهایی چون اوپناِیآی، گوگل، مایکروسافت، AWS، بلاک، بلومبرگ و کلودفلر صندوق جدیدی به نام Agentic AI Foundation (AAIF) برای پیشبرد «ایجنتهای متنباز هوش مصنوعی» ایجاد کرده است. قرار گرفتن MCP زیر چتر یک نهاد بیطرف متنباز، نگرانی رقبا درباره مالکیت و قفل شدن استاندارد در دست یک شرکت را کاهش میدهد و احتمالاً به گسترش سریعتر آن کمک خواهد کرد.
در کنار MCP، شرکت بلاک پروژه ایجنت متنباز Goose و اوپناِیآی مستندی با عنوان Agents.md را هم به بنیاد لینوکس اهدا کردهاند؛ مجموعهای که نشان میدهد موضوع فقط یک پروتکل نیست، بلکه تلاش گستردهتری برای استانداردسازی نحوه گفتوگوی سیستمهای مختلف و ساخت بازار ابزارهای قابل استفاده توسط ایجنتها در جریان است.
چرا این تغییر برای آینده وب و کاربران مهم است؟
امروز بسیاری از ایجنتهای هوش مصنوعی هنوز برای کاربر عادی چندان قابلاعتماد یا سریع نیستند و ناچارند روی وبی کار کنند که برای انسان طراحی شده، نه برای ماشین. MCP به سیستمها اجازه میدهد مستقیم با هم صحبت کنند و بهجای خزش صفحات وب عمومی، از رابطهای استاندارد و امن استفاده کنند. نتیجه بالقوه، ایجنتهایی است که میتوانند کارهایی مانند برنامهریزی سفر، رزرو پرواز و هتل، مدیریت تقویم، پرداخت و خرید آنلاین را بهصورت خودکار و در پسزمینه انجام دهند.
برای کاربران ایرانی، چنین استانداردهایی در صورت پشتیبانی سرویسهای بینالمللی میتواند به معنای دستیارهای هوشمند کارآمدتر در اپلیکیشنهای کاری، آموزشی و تجارت الکترونیک باشد؛ هرچند محدودیتهای تحریمی و دسترسی به سرویسهای خارجی همچنان نقش تعیینکنندهای در میزان بهرهگیری از این زیرساختها خواهد داشت.
در نهایت، کارشناسان تأکید میکنند که انتخاب یک استاندارد واحد همیشه نوعی «شرطبندی روی آینده» است و هنوز مشخص نیست پنج سال دیگر چشمانداز صنعت چگونه خواهد بود. اما حتی اگر MCP در بلندمدت جای خود را به راهحل دیگری بدهد، دستکم مرحلهای مهم برای جا انداختن استانداردهای باز در دنیای ایجنتهای هوش مصنوعی محسوب میشود؛ دنیایی که ممکن است بهتدریج شکل استفاده ما از اینترنت را دگرگون کند.
منبع خبر: The Verge
